Na pierwszą edycję zakładali maksymalnie 600 uczestników. Tymczasem, jak wspomina Jakub Kubiński, w ciągu godziny od uruchomienia zapisów zgłosiło się około 300–400 osób. Pomysł na triathlon w centrum Bydgoszczy szybko znalazł odbiorców, ale zainteresowanie zawodników było dopiero początkiem. Trzeba było jeszcze nauczyć się liczyć koszty, przekonać partnerów i stworzyć organizację, która udźwignie rosnące wydarzenie.
Dziś przy obsłudze Enea Bydgoszcz Triathlon pracuje około 500 osób. Za sportowym weekendem stoją całoroczne przygotowania, zabezpieczenie tras, współpraca ze sponsorami i setki decyzji, których uczestnik nie musi zauważać. Powinien za to odczuć ich efekt: dobrze przygotowane zawody, na które chce wrócić. Z Jakubem Kubińskim, dyrektorem sportowym i współorganizatorem Enea Bydgoszcz Triathlon, rozmawiamy o budowaniu marki wspólnie z Aleksandrem Skoreckim, kosztach niewidocznych z perspektywy zawodnika i sponsoringu, który trzeba umieć wykorzystać. Także o tym, dlaczego przy wyprzedających się zawodach kolejnym krokiem nie musi być mnożenie wydarzeń.
Pamiętasz moment, w którym pomyśleliście: zrobimy własny triathlon? Co mieliście wtedy poza pomysłem?
Razem z Olkiem od pewnego czasu trenowaliśmy triathlon. Znaliśmy się przez wspólnych znajomych, spotykaliśmy się na zawodach, na niektóre jeździliśmy razem. W pewnym momencie Olek przyszedł z pomysłem, żeby zorganizować triathlon w centrum Bydgoszczy. Był pomysłodawcą i od razu miał konkretne propozycje przebiegu tras. Wyróżnikiem miały być pływanie w Brdzie, bieganie w samym centrum miasta i atrakcyjna widokowo trasa rowerowa. Zwrócił się do mnie, ponieważ sam trenowałem, a jednocześnie od wielu lat organizowałem imprezy klubowe. Miałem więc doświadczenie organizacyjne, chociaż z zupełnie innej branży. Uwierzyliśmy, że połączenie pomysłu, doświadczenia zawodniczego i umiejętności organizacyjnych może się sprawdzić. Chcieliśmy zrobić zawody, w których sami chcielibyśmy wystartować. Zastanawialiśmy się, czego nam jako zawodnikom brakuje na rynku. Wtedy brakowało przede wszystkim triathlonów w centrach dużych miast oraz krótkich dystansów, dostępnych dla osób zaczynających przygodę ze sportem albo z tą dyscypliną. Dlatego początkowo organizowaliśmy zawody na dystansach 1/8 i 1/4. Wiele rzeczy wyglądało inaczej niż dziś. Nie było jeszcze jednej z hal, przy których obecnie znajduje się teren zawodów, a do wody wchodziły kilkusetosobowe grupy. Od początku zależało nam też na zaangażowaniu lokalnej społeczności. Zachęcaliśmy ludzi, żeby wyznaczyli sobie sportowy cel, zadeklarowali go i przez kilka miesięcy przygotowywali się do startu. Chcieliśmy, żeby za decyzją szedł rozsądny trening, a udział w zawodach dawał przyjemność i zachęcał do dalszej aktywności. Najdłuższe dystanse robią wrażenie, ale wymagają dużych przygotowań. Na początek trzeba wybrać taki, który odpowiada naszym możliwościom.

Kiedy poczuliście, że tworzycie markę, która może stać się trwałym przedsięwzięciem?
Pierwszym sygnałem było dołączenie do dużego cyklu triathlonowego jeszcze przed rozpoczęciem zapisów. Rozmowy były krótkie i owocne, co dodało nam pewności. Potem uruchomiliśmy zapisy i w ciągu pierwszej godziny zgłosiło się, jeśli dobrze pamiętam, około 300–400 osób. Dziś taka liczba może nie robić wielkiego wrażenia, ale wtedy duże imprezy triathlonowe miały właśnie po 300–400 uczestników. My zebraliśmy taką grupę w godzinę. Zdecydowanie przerosło to nasze oczekiwania, bo początkowo zakładaliśmy maksymalnie 600 zawodników. Pod taką frekwencję policzyliśmy budżet, który zresztą, jak później się okazało, był mocno niedoszacowany. Kolejnym potwierdzeniem był sukces pierwszej edycji. Wymagała ogromnego zaangażowania, również ludzi wokół nas: znajomych, rodzin i innych zawodników. Ten pomysł ich porwał i wspólnie stworzyliśmy coś wyjątkowego. Bez tej grupy nie bylibyśmy dzisiaj w tym miejscu. Duże znaczenie miały też ich uwagi i rady. Po każdych zawodach słuchamy uczestników i właśnie dzięki temu wydarzenie nabierało charakteru, który ma obecnie.
Zawodnik widzi trasę, pakiet startowy i metę. Jak wygląda ekonomia wydarzenia od waszej strony? Które koszty najbardziej zaskoczyłyby kogoś spoza branży?
Zawodnik zwykle nie zdaje sobie sprawy z kosztów organizacji i nie ma w tym nic złego. Zapisuje się, chce wystartować i mieć dobre doświadczenie. Natomiast dla nas już przy drugiej albo trzeciej edycji stało się jasne, że musimy praktycznie zrezygnować z innych działań zarobkowych. Organizacja zawodów wymagała pracy na pełen etat, a w niektórych okresach roku znacznie więcej. Byliśmy na to gotowi, bo chcieliśmy rozwijać tę markę i zajmować się czymś, co sprawia nam przyjemność. Jedną z dużych pozycji w budżecie jest zabezpieczenie trasy. To między innymi opieka medyczna, ponieważ pomoc musi szybko dotrzeć do zawodnika czy kibica. W triathlonie dochodzi zabezpieczenie etapu pływackiego. Obejmuje ono obecność ratowników, ale również oczyszczenie dna i przygotowanie bezpiecznych wejść do wody oraz wyjść z niej. Część prac wykonuje się przed zawodami, część podczas wydarzenia, a część po jego zakończeniu.

Przez cały rok organizacją zajmuje się kilka osób, natomiast podczas samych zawodów pracuje około 500. Koszty osobowe są więc bardzo duże. Nawet wolontariat wymaga budżetu. Trzeba przeprowadzić rekrutację, przeszkolić ludzi, opłacić pracę osób koordynujących cały projekt, przygotować pakiety, wyżywienie i ubezpieczenie. Bywa, że wszystkie koszty związane z udziałem wolontariusza przewyższają wynagrodzenie pracownika, który mógłby wykonać podobne zadania. Jednak zaangażowany wolontariusz jest na zawodach bezcenny. Uważamy, że na tym nie warto oszczędzać. Takich kategorii kosztowych jest dużo, a ich znaczenie zależy od rodzaju imprezy. Przy triathlonie musimy jednocześnie zadbać o trzy różne etapy rywalizacji.
Jak przekonaliście pierwszych sponsorów, skoro nie mogliście jeszcze pokazać frekwencji ani efektów poprzedniej edycji?
Dziś może wyglądamy poważnie, wtedy byliśmy dużo młodsi. Pomogły nam kontakty i zapał. Jako pierwsze zaufało nam miasto, które musiało wyrazić zgodę na organizację wydarzenia. Otrzymaliśmy też dofinansowanie pierwszej edycji. Było dla nas bardzo ważne, bo dawało większą pewność, że udźwigniemy koszty i przygotujemy zawody na odpowiednim poziomie. Później osoby zaangażowane w projekt przekazywały nam kontakty do swoich znajomych. W ten sposób pojawiali się kolejni partnerzy. Wielu z nich zostało z nami do dziś. Szacuję, że ponad połowa naszych partnerów jest z nami od pierwszej edycji, choć nie chciałbym podawać tego jako dokładnie policzonej statystyki. Jesteśmy z tych relacji dumni. Przez lata nauczyliśmy się otwarcie rozmawiać o potrzebach i testować różne pomysły. Zależy nam, żeby partner otrzymał wartość odpowiadającą temu, co wnosi do wydarzenia. Jeżeli sprzedaje sprzęt sportowy, szukamy rozwiązań wspierających sprzedaż. Inne działania mogą sprawdzić się przy usługach hotelarskich. Rozmawiamy o biznesie, więc współpraca musi się partnerom opłacać.
Co dzisiaj firma kupuje, zostając sponsorem triathlonu? Jak różnią się oczekiwania dużej marki i lokalnego biznesu?
Mamy ofertę opisującą zawody, frekwencję, ekwiwalenty medialne i podstawowe możliwości współpracy. Natomiast konkretny zakres zawsze ustalamy indywidualnie, po rozmowie o oczekiwaniach i możliwościach obu stron. Inaczej wygląda współpraca z lokalną firmą, która może zapewnić wsparcie cateringowe, a inaczej z dużym partnerem, na przykład spółką Skarbu Państwa. Dla takiej marki ważne może być zwiększenie zasięgu albo skojarzenie z wartościami, które reprezentuje i chce wspierać. Dużo zależy od potrzeb w danym sezonie. Rozmawiamy o tym, co partner chce osiągnąć, i do tego dobieramy działania. W tej części ograniczają nas przede wszystkim wyobraźnia i możliwości realizacji pomysłów.

Możesz wskazać współpracę, w której sponsor szczególnie dobrze wykorzystał obecność przy wydarzeniu?
Zdecydowanie Enea. Rozpoczęliśmy współpracę przy trzeciej edycji, kiedy firma została sponsorem tytularnym. Był to dla nas przełom. Otrzymane środki pozwoliły zainwestować w infrastrukturę i podnieść poziom wydarzenia. To była zmiana, którą mogliśmy pokazać zawodnikom. Zaskoczyła nas natomiast skala zaangażowania Enei w dodatkowe aktywności wokół triathlonu. To była nasza pierwsza tak duża współpraca i zobaczyliśmy, ile uwagi sponsor poświęca temu, co uczestnicy oraz kibice będą robić na miejscu i z czym skojarzą jego obecność. W którymś z kolejnych sezonów badania pokazały nam, że część odbiorców nie wiedziała, czym zajmuje się Enea. Z bydgoskiej perspektywy mogło to wydawać się zaskakujące, ale na zawody przyjeżdżają ludzie z różnych części kraju. Dla kogoś z innego regionu profil działalności tej firmy nie musiał być oczywisty. Zaczęliśmy więc dobierać aktywności, które pomagały to wyjaśnić. Dobrym przykładem jest strefa eksperymentów dla dzieci. Można w niej wytworzyć prąd i dowiedzieć się, jak działa elektrownia. Mnie samego te zajęcia zainteresowały. Wspólnie z Eneą stworzyliśmy też bezpłatny bieg Enea Tri-Fun. Dzieci mogą wystartować, dostać medal i poczuć radość z udziału w wydarzeniu sportowym. Z kolei na mecie stoi duży dzwon, którym mogą zadzwonić debiutanci i zawodnicy poprawiający rekord życiowy. Mogą też uwiecznić tę chwilę na zdjęciu. Dla nich to często zakończenie wielu miesięcy przygotowań, osiągnięcie celu, który kosztował dużo wysiłku. Marka jest obecna właśnie w tym momencie. Dlatego tak duże znaczenie ma sposób zaplanowania działań sponsora. Można zaprezentować ofertę, a jednocześnie połączyć obecność firmy z emocjami i doświadczeniem uczestnika. Dobrze przygotowana współpraca ma szansę zostać z nim na długo.
Jak dzielicie z Olkiem odpowiedzialność? Co robicie, kiedy macie odmienne zdania?
Bardzo pomaga nam to, że jesteśmy we dwóch. Mamy różne podejście do wielu spraw, ale wspólne wartości i cel. Dzięki temu rozmawiamy i szukamy kompromisów. Podważanie rozwiązań, które stosowaliśmy w poprzednich latach, często pozwala nam się rozwijać. Dotyczy to całego zespołu. Każdy może przyjść i powiedzieć, że coś da się zrobić lepiej, szybciej, mądrzej albo mniejszym kosztem. Niezależnie od tego, czy jest wolontariuszem, czy kierownikiem strefy. Szukamy takich uwag, bo ktoś może zobaczyć rzecz, której my nie dostrzegamy. Obowiązkami podzieliliśmy się dość naturalnie. Olek lepiej czuje się w sprawach budżetowych i księgowych, ma też dużo dobrych pomysłów koncepcyjnych. Zdarza się, że moja pierwsza reakcja na któryś z nich brzmi: po co mielibyśmy to robić? Ale kiedy daję sobie czas na zastanowienie, okazuje się, że właśnie takie rozwiązanie może nas mocno przesunąć do przodu. Ja bardziej skupiam się na marketingu i komunikacji. Pozostałe sprawy robimy wspólnie albo przejmuje je ten, kto czuje się w danym obszarze pewniej.

Zawody od kilku lat się wyprzedają. Gdzie widzisz przestrzeń do dalszego rozwoju?
Możemy zwiększać frekwencję, między innymi dodając kolejne elementy wydarzenia. Eksperymentowaliśmy z tym, ale takie dodatki potrafią rozmyć główną ideę, czyli triathlon w centrum Bydgoszczy. Podchodzimy więc do nich ostrożnie. Czasami rezygnujemy z czegoś, co na pierwszy rzut oka wydaje się dobrym pomysłem, ponieważ widzimy również ryzyko. Nie chcemy też bez końca rozbudowywać organizacji i mnożyć wydarzeń. Zależy nam, żeby zawody były przygotowane na poziomie, którego sami od siebie oczekujemy. Wiemy, jakie mamy możliwości budżetowe, a powiększanie zespołu oznacza kolejne koszty. Musimy znaleźć rozwiązania, które pozwolą nam to pogodzić. Dlatego wprowadzamy zmiany dopasowane do naszych zawodów. Przykładem są vouchery do sklepu Mam Cel zamiast z góry wybranych gadżetów w pakiecie. Analizujemy też frekwencję z poprzednich lat i możliwości zwiększenia przepustowości trasy. W ten sposób również można zrobić miejsce dla większej liczby uczestników. Warunkiem pozostaje jakość. Chcemy być zadowoleni i dumni z tego, co przygotowaliśmy. Zależy nam też, żeby zawodnicy w ankietach po imprezie pisali, że dobrze się czuli na zawodach i chcą wystartować w kolejnym sezonie. To jest dla nas punkt odniesienia przy podejmowaniu następnych decyzji.
Wersja Audio artykułu na YouTube
Marka sprawdza się przy kolejnej edycji
W historii Enea Bydgoszcz Triathlon pierwsza godzina zapisów potwierdziła, że pomysł ma odbiorców. Dopiero kolejne lata pokazały jednak, ile pracy wymaga utrzymanie ich zainteresowania. Organizatorzy musieli zamienić doświadczenie wyniesione z własnych startów w całoroczną pracę, nauczyć się rzeczywistych kosztów wydarzenia i zadbać o relacje z ludźmi, którzy pomagają je tworzyć. Dziś o trwałości tej bydgoskiej marki świadczą powroty: zawodników na start i partnerów do rozmów o kolejnym sezonie. Z perspektywy Jakuba Kubińskiego to właśnie przy planowaniu następnej edycji rozstrzyga się, czy wcześniejsze decyzje były dobre. Pełna lista startowa daje możliwości, ale również zobowiązuje wobec ludzi, którzy ponownie zaufali organizatorom.
Cover Foto: Mary Zubowicz