Jeszcze niedawno dostępność cyfrowa była dla wielu firm tematem wizerunkowym. Strona internetowa czy aplikacja miała być przyjazna dla użytkowników z niepełnosprawnościami, ale w praktyce często pozostawało to jedynie deklaracją. European Accessibility Act (EAA) wprowadza w całej Unii Europejskiej obowiązek zapewnienia dostępności wybranych produktów i usług. Regulacja zaczęła obowiązywać 28 czerwca 2025 roku, a od tego momentu przedsiębiorstwa oferujące określone usługi lub technologie muszą spełniać nowe wymagania dostępności.
Dla biznesu oznacza to jedno. Dostępność cyfrowa przestaje być elementem dobrych praktyk. Staje się obowiązkiem regulacyjnym, podobnie jak ochrona danych osobowych czy bezpieczeństwo produktów.
Czym jest European Accessibility Act
European Accessibility Act to unijna dyrektywa przyjęta w 2019 roku, której celem jest ujednolicenie wymagań dotyczących dostępności w całej Unii Europejskiej. Wcześniej poszczególne państwa wprowadzały własne przepisy, co utrudniało firmom oferowanie produktów i usług na rynku europejskim. Nowe regulacje mają zlikwidować te różnice i wprowadzić wspólne standardy dostępności. Jednocześnie EAA realizuje ważny cel społeczny. Ma zapewnić osobom z niepełnosprawnościami pełniejszy dostęp do technologii, usług finansowych, transportu czy handlu elektronicznego. Ciekawostka, która często pojawia się w analizach regulacyjnych: w Europie około jedna czwarta mieszkańców doświadcza jakiejś formy niepełnosprawności, a starzenie się społeczeństwa dodatkowo zwiększa znaczenie dostępnych technologii.
Kogo dotyczy EAA
Wbrew popularnemu przekonaniu regulacja nie dotyczy wyłącznie instytucji publicznych. Obejmuje również sektor prywatny.
Zasadniczo obowiązki spoczywają na przedsiębiorstwach, które:
-
oferują określone produkty technologiczne
-
świadczą usługi cyfrowe dla konsumentów
-
prowadzą działalność na rynku Unii Europejskiej
Co ważne, regulacja obejmuje także firmy spoza UE, jeżeli sprzedają produkty lub usługi użytkownikom w Europie.
W praktyce oznacza to, że obowiązek może dotyczyć:
-
producentów technologii
-
operatorów platform internetowych
-
banków i fintechów
-
firm transportowych
-
sklepów internetowych
Istnieją jednak pewne wyjątki. W wielu krajach mikroprzedsiębiorstwa świadczące usługi mogą zostać częściowo zwolnione z obowiązków wynikających z EAA.
Jakie produkty i usługi obejmuje regulacja
European Accessibility Act nie dotyczy wszystkich usług cyfrowych. Regulacja obejmuje konkretne kategorie produktów i usług uznanych za kluczowe dla funkcjonowania w społeczeństwie cyfrowym.
Do najważniejszych należą:
Technologie i urządzenia
W zakresie sprzętu regulacja obejmuje między innymi:
-
komputery i systemy operacyjne
-
smartfony
-
urządzenia do odbioru telewizji cyfrowej
-
terminale samoobsługowe, takie jak bankomaty i automaty biletowe
Te urządzenia muszą być projektowane tak, aby mogły być używane przez osoby z różnymi ograniczeniami, na przykład wzroku lub ruchu.
Usługi cyfrowe
Jeszcze większe znaczenie dla biznesu mają wymagania dotyczące usług.
Regulacja obejmuje między innymi:
-
sklepy internetowe
-
usługi bankowości elektronicznej
-
platformy e-booków
-
usługi telekomunikacyjne
-
usługi transportu pasażerskiego
-
dostęp do treści audiowizualnych
Przykład szczególnie istotny dla firm technologicznych: platformy e-commerce muszą zapewnić dostępność procesu zakupowego, od wyszukania produktu aż po finalizację płatności.
WCAG jako techniczny fundament
Choć European Accessibility Act jest aktem prawnym, jego wymagania techniczne opierają się na standardach dostępności stosowanych od lat w świecie technologii.
Najważniejszym z nich jest WCAG 2.1 na poziomie AA, czyli Web Content Accessibility Guidelines.
Standard ten określa cztery podstawowe zasady projektowania dostępnych usług cyfrowych:
-
perceivable
-
operable
-
understandable
-
robust
W praktyce oznacza to między innymi:
-
możliwość korzystania ze strony przy pomocy czytników ekranowych
-
odpowiedni kontrast kolorów
-
dostępność nawigacji klawiaturą
-
alternatywne opisy dla obrazów
-
napisy do materiałów wideo
Dla wielu firm oznacza to konieczność gruntownego przeglądu swoich stron internetowych i aplikacji mobilnych.
Jakie firmy muszą się przygotować
Największe zmiany odczują przedsiębiorstwa działające w sektorach cyfrowych i usługowych.
Do grup szczególnie narażonych na nowe obowiązki należą:
-
operatorzy sklepów internetowych
-
firmy oferujące aplikacje mobilne
-
banki i fintechy
-
dostawcy platform cyfrowych
-
firmy transportowe
-
wydawcy treści cyfrowych
Warto pamiętać, że regulacja dotyczy nie tylko nowych projektów technologicznych. W wielu przypadkach konieczne będzie także dostosowanie istniejących systemów.
Jednocześnie przepisy przewidują pewne ograniczenia. Na przykład produkty wprowadzone na rynek przed wejściem w życie przepisów mogą nie podlegać nowym wymogom, o ile nie zostaną istotnie zmodyfikowane.
Co firmy muszą zrobić w praktyce
Wdrożenie dostępności nie polega wyłącznie na zmianach w kodzie strony internetowej.
Regulacje często wymagają także działań organizacyjnych.
Wśród najważniejszych obowiązków pojawiają się:
-
przygotowanie oświadczenia o dostępności
-
dokumentacja techniczna dotycząca dostępności produktu lub usługi
-
opis sposobu spełnienia wymagań dostępności
-
procedury obsługi skarg użytkowników
W wielu krajach wymagane jest także szkolenie pracowników oraz systematyczne monitorowanie dostępności usług.
Konsekwencje dla firm, które zignorują regulację
European Accessibility Act wprowadza system nadzoru rynkowego podobny do tego, który funkcjonuje w przypadku bezpieczeństwa produktów.
W praktyce organy krajowe mogą:
-
nakazać dostosowanie produktu lub usługi
-
zakazać sprzedaży produktu
-
wycofać usługę z rynku
-
nałożyć kary finansowe
W zależności od państwa członkowskiego sankcje mogą być bardzo wysokie. W niektórych przypadkach kary mogą sięgać kilku milionów euro, a firma może zostać zmuszona do wycofania produktu z rynku.
Dostępność jako nowy standard biznesowy
European Accessibility Act zmienia sposób myślenia o projektowaniu usług cyfrowych. Jeszcze niedawno dostępność była traktowana jako dodatkowa funkcja. Dziś zaczyna przypominać inne obszary regulacyjne, takie jak ochrona danych osobowych czy cyberbezpieczeństwo. Firmy, które wcześniej wdrożyły standardy dostępności, zyskują przewagę. Pozostałe muszą szybko nadrobić zaległości. Jednocześnie coraz więcej ekspertów podkreśla jedną rzecz. Dostępność to nie tylko obowiązek prawny. To również ogromny rynek użytkowników, którzy dzięki odpowiednio zaprojektowanym technologiom mogą w pełni korzystać z usług cyfrowych. Dlatego po 2025 roku dostępność przestaje być dodatkiem do projektu. Staje się jego fundamentem.
